سال جهش تولید

منطقه 13 طی لایحه شماره 44120/1 مورخ 4/7/85 و متعاقب طرح پیشنهادی شورای محترم شهر درخصوص طرح تقسیم بندی و محدوده های پیشنهادی شهرداری اصفهان در تبدیل 11 منطقه شهری به 13 منطقه و با عنایت به گسترش شهر و الحاق محدوده های شهری جدید به شهرداری پیشنهاد و ارائه شد و براساس مفاد بند 34 الحاقی به ماده 71 قانون تشکیلات شورای اسلامی شهر به تصویب رسید و نهایتا در فروردین ماه 1386 شهرداری منطقه 13 به طور رسمی آغاز به کار کرد. تا قبل از اين لايحه اين منطقه جزئي از منطقه 5 شهرداري اصفهان محسوب مي شد. محدوده شهرداری منطقه سیزده از شمال به امتداد حاشیه زاینده رود از تقاطع خیابان نیروگاه تا میدان سهروردی، از سمت جنوب ازمیدان تیر تا کارخانه سیمان اصفهان و دیوار غربی زندان مرکزی- در مسیر ریل راه آهن تا پل یزد آباد، ازسمت شرق محورخیابان سیمین از پارک میرزا کوچک خان تا سه راه سیمین و خیابان جانبازان تا تقاطع بزرگراه شهید اقارب پرست تا قبل از میدان تیر در مسیر ریل راه آهن تا حاشیه جنوب غربی دیوار زندان مرکزی و از غرب از پل یزد آباد درامتداد شهرک قدس تا جاده نیروگاه در حاشیه زاینده رودمحدود می شود. حریم شهرداری منطقه 13 به مساحت 3576 هكتارو محدوده قانونی آن 1105هكتاراست. جمعيت این منطقه طبق آمار 115697 نفروتراكم جمعيت 112 نفر در هكتار محدوده قانونی می باشد.

ويژگي هاي عمومي منطقه

اين منطقه به لحاظ تاريخي داراي قدمتي چندين هزار ساله مي باشد و داراي آثار ارزشمند تاريخي بسيار بوده اما در گذر زمان و بنابر ناآگاهي اين آثار همگي تخريب شده است و اكنون بسيار اندك و محدود اثري از آنها باقي مي باشد.

ويژگي هاي خاص منطقه

از ويژگي هاي خاص اين منطقه مي توان به وجود نيروگاه اصفهان(اسلام آباد)، مقر اصلي يگان ويژه اصفهان، پليس آگاهي اصفهان، زندان مركزي اصفهان، اداره كل دامپزشكي استان اصفهان، اداره كل بنياد مسكن استان اصفهان، نظام مهندسي كشاورزي استان اصفهان، آمادگاه ارتش، ترمينال جنوب غرب اصفهان، شركت مخابرات استقلال، سازمان عشاير استان اصفهان، شركت خدمات كشاورزي جهاد كشاورزي، بيمارستان فوق تخصصي ميلاد اصفهان اشاره نمود.

همچنين اين منطقه به دليل مجاورت با منطقه گردشگري ناژوان از عبور ومرور بسيار و ترافيك سنگين در ايام تعطيلات و روز هاي پاياني هفته برخوردار مي باشد.

ويژگي هاي تاريخي

اصفهان در عصر صفويه رشد و گسترش چشمگيري يافت. شهر اصفهان در اين دوره به سرعت به سمت جنوب آن توسعه يافت. شهر سازان عصر صفويه، براي توسعه شهر به طرف جنوب و آن طرف رودخانه زاينده رود محلات جديدي را طرح ريزي نمودند تا شهر قديمي به سوي جنوب گسترش يابد. در نتيجه محلات تبريزي ها (عباس آباد) خواجو، جلفا و سعادت آباد به وجود آمد. فرح آباد نيز از آخرين فعاليت هاي شهرسازي عصر صفويه مي باشد كه در زمان سلطان حسين آخرين شاه صفوي پديد آمد. با ايجاد اين محلات، شهر جديد به شهر قديم متصل گرديد. به اين ترتيب ساختار فعلي شهر اصفهان را بايد يادگار عصر صفويه دانست. البته الگوي صفويه نيز در اين امر مهم به دوران قبل از آنان و به خصوص عصر سلاجقه باز مي گردد. منطقه فرح آباد در جنوب غربي شهر و در مغرب باغ هزارجريب ايجاد گرديد. در آن منطقه وسيع به دستور شاه صفوي سبب شد تا قسمتي از جمعيت در اين نقطه از اصفهان سكونت گزينند. از كاخ هاي فرح آباد هيچ گونه آثاري باقي نمانده است زيرا حملات افاغنه لطمه بزرگي به آن وارد آورد. همچنين چون مصالح ساختماني آن نيز كم دوام (خشت و گل) بود لذا بر اثر فرسايش به نابودي كشيده شد.

همچنين دستگرد در گذشته قصبه اي بوده است كه اطراف آن را 6 دروازه محصوركرده بوده و هر دروازه نگهباني داشته است. زمينهاي كشاورزي در خارج از محل سكونت قرار داشته و اين محدوده خود به دو بخش تقسيم مي شده است. يك قسمت ان را قلعه مي ناميدند كه آب چاه هاي آن تلخ بوده و قسمت ديگر را تودي مي ناميدند كه آب چاه هاي آن شيرين بوده است و هم اكنون نيز به اين نامها هنوز رايج مي باشد. همچنين خندق بزرگي در ميان آن وجود داشته است و كه در گذشته پرآب بوده ولي اكنون موجود اما بدون آب مي باشد. درزمان صفويه 40 باغ در اين محل وجود داشته است كه  محل تفريح درباريان و اعيان مي بوده است. باغ زيار نيز جزيي از منطقه فرح آباد بوده است.

ويژگي هاي طبيعي

در دوره صفويه محله ها در وسط باغات شكل دهي شدند و لذا گسترش شهر در جهت باغات بوده است. نمونة بارز اين باغات را مي توان باغ هزار جريب، باغ هشت بهشت، باغ سعادت آباد و باغات ديگر نام برد. هم چنانچه كه گفته شده اكنون آثاري از فرح آباد و كاخ ها و باغات آن باقي نمانده و فقط نامي از آن بر جاي مانده است. زمين هاي آن نيز قسمتي تبديل به مناطق مسكوني گرديده و بخش بزرگي از آن به بخش نظامي اختصاص يافته است.

چنار دستگرد در دستگرد خيار، واقع در جنوب غربي اصفهان كاشته شده كه مربوط به دوران صفويه و زمان شاه عباس است. درون تنة اين درخت قطور كه در طول قرون پوك شده، قهوه‌خانه ساخته بودند و مردم در ايواني كه در اطراف آن ساخته شده بود مي‌نشستند و به نوشيدن چاي و كشيدن قليان مي‌پرداختند. متاسفانه در سال هاي گذشته به علت خشك شدن چاه هاي آب اين درخت كهنسال و تاريخي نيز خشك شده است. تفرجگاه اطراف درخت محل تجمع بزرگان و گردشگران ومسافران بوده و محلی بسیار خوش آب و هوا به شمار می آمده دو مادی دستگرد و مادی جلفا از دو طرف این محل گذر می کرده و هوای مطبوع دلچسبی را در فصل تابستان فراهم می آورده از کافه چی های این محل میتوان مرحوم سید علی فیاض را نام برد

همچنين پارك قائميه در دامنه كوه قائميه قرار دارد كه از  حدود سال 73 كشت پارك قائميه شروع شده و گونه هاي نادر درخت در اصفهان در اين محل مي باشد.و گونه هايي كاشت شده كه نياز به آب كمتري دارد، گزشاهي، ذالذالك، اقاقيا، زيتون و .....اين پارك چشم انداز بسيار خوبي به ناژوان و زاينده رود دارد و و اين پارك محل مناسب براي پياده روري ساكنين محلي است.

يکي از محلاتي که تا سه دهه گذشته یکی از روستا های خوش آب و هوا و سرسبز در ساحل زاینده رود محسوب می شد که مردمان آن از طریق کشاورزی امرار معاش می کردند محله دستگرد خیار است و از آنجا که محصول خیار آن از نظر طعم و کیفیت زبانزد خاص و عام بود به اين نام شهرت پیدا کرد. از سویی این محل به خاطر حضور پر رنگ شعرای معروف در آن به محله ی شعرا معروف شد.

ويژگي هاي فرهنگي

محله دستگرد خیار به خاطر حضور پر رنگ شعرای معروف در آن به محله شعرا معروف شد. مردم دستگرد چه زمانی که این محل روستایی در کنار شهر بود و چه اکنون که یکی از محلات قدیم اصفهان به شمار می آید به آموختن علاقه زیادی داشتند. علی هارونی، مورخ در باره این محله می گوید: ((مردم دستگرد شاید به خاطر طراوت و سر سبزی محله شان و یا به دلایل دیگر به شعر و شاعری علاقه زیادی داشتند تا آنجا که شعرای بسیاری از این محل برخاسته و به شهرت رسیده اند که بی شک ((وحید دستگردی)) که خیابان وحید و پل وحيد هم در بزرگداشت او نامگذاری شده است نام آورترین آنهاست.

نقاط قوت

  • يكي از ورودي ها و خروجي هاي شهر اصفهان
  • پیشینه و هویت تاریخی
  • استقرار مراکز خدماتي و اداري
  • وجود  منطقه گردشگري ناژوان در همسايگي آن
  • نقش منطقه در توسعه خطوط مترو، وجود خط BRT
  • بهره برداری از اراضی نظامی  و كشاورزي
  • بهره برداري از هواي مطلوب تر به نسبت ساير نقاط شهراصفهان
  • وجود تربيت معلم شهيد رجايي  در خيابان قائميه
  • مجاورت با نيروگاه برق اصفهان

نقاط ضعف

  • وضعیت نابسامان بافتهای فرسوده و آسیب پذیر
  • نارسایی و مشکلات شبکه معابر
  • عدم تخصیص زمین به کاربریهای خدماتی در تناسب با حجم جمعیت ساکن در محله های منطقه
  • تداخل بافتهای مسکونی با مراکز کارگاهی
  • همجواری نامناسب کاربریها
  • کمبود فضای سبز
  • نياز به مدارس مخصوصا در مقطع متوسط اول و دوم پسران

فرصت ها

  • گرایش و اراده جمعی برای نوسازی بافت فرسوده وکاهش آسیبها
  • گرایش به توسعه فعالیتهای گردشگری
  • رویکرد وتوجه مراجع تصمیم گیری به پایدار نمودن درامدهای شهرداری

تهدید ها

  • خشك شدن زاينده رود و به تبع ان خشك شدن مادي ها و باغات منطقه
  • عدم مشارکت مردم در مدیریت شهری
  • وابستگی درآمد شهرداری به درآمدهای ناپایدار
  • عدم توجه به ضرورت حفظ و نگهداری و تخریب فضاها و بناهای دارای ارزش تاریخی
  • عدم تاثیر پذیری کدهای درآمد از سطح فعالیت اقتصادی درآمد خانوار وارزش معاملاتی املاک
  • شاخص های اجتماعی وسطح درآمد خانوار
  •  

مسائل اصلی

  • عدم وجود برنامه برای ساماندهی کاربریهای ویژه و تخصصی و فرامنطقه ای
  • ناسازگاری کاربریها
  • کمبود فضای سبز عمومی
  • تراکم بالای جمعیت
  • آلودگی محیطی
  • عدم تحقق پیشنهادها و طرحهای فرادست
  • اصفهان، كندرو بزرگراه شهيد ميثمي
  • ۳۷۷۷۳۰۰۱
    ۳۷۷۷۳۰۰2
شهرداری منطقه روی نقشه گوگل: 
: 132,469 نفر
: 2,010 متر مربع
: 88 متر مربع
: 2,703,644 متر مربع