۱۳۹۷ شنبه ۳۰ تير
نقشه سایتعضویتصفحه اصلیاصفهان پایتخت فرهنگ و تمدن ایران اسلامی
گالریwidth=10خدمات گردشگریwidth=10خواهر خوانده هاwidth=10اصفهان قدیمwidth=10صنایع دستیwidth=10مفاخر و مشاهیرwidth=10جاذبه های گردشگریwidth=10آثار تاریخیwidth=10معرفی شهرwidth=10
سنگابها

 

از زمان صفويه در بناها و مساجد معظم و مهم كه ساخته مي‌شد سنگاب هاي زيبايي به شكل كاسة كعب‌دار بزرگي تعبيه مي‌شد كه هم ارتفاع و هم قطر بعضي از آن ها بيش از يك متر بوده است. سنگاب ها از سنگ هاي حجاري شده‌اي ساخته مي‌شد كه نقوش و اشعار با مسما و زيبايي روي آن نقش بسته بود. اين سنگاب هاي هنري و زيبا پر از آب زلال و خنك بود. و هر نمازگزار و تازه‌ واردي را سيراب مي‌نمود. كاسة فلزي كوچكي كه نقوش و خطوط زيبايي بر آن نقش بسته بود، روي سنگاب قرار داشت.

روي اكثر سنگاب‌‌ها با خط خوش اين مصرع به چشم مي‌خورد: «آبي بنوش و لعنت حق بر يزيد كن.»

اگرچه به علت بهداشتي نبودن سنگاب ها و لوله‌كشي آب، بيشتر سنگاب ها از بين رفته ولي هنوز تعدادي از آن ها باقي است. از جمله:

 سنگاب مسجد سيّد: اين سنگاب زيبا مربوط به دوران فتحعلي شاه قاجار است و بر روي آن كتيبه‌اي جامع و مفصّل نوشته شده است.

سنگاب مسجد رحيم خان: اين سنگاب كه از سنگ يكپارچه ساخته شده در ايوان جنوبي مسجد مذكور قرار دارد و كتيبه‌اي با خط خوش نستعليق روي آن نقش بته است.

سنگاب مسجد آقا ميرزا هاشم: اين مسجد در چهارسوق شيرازي‌ها واقع است. سنگاب آن داراي كتيبه‌اي با خط خوش نستعليق است و اين شعر بر روي آن نوشته سده است:

«آب در كرب و بلا اي قوم بد اختر نبود؟ يا حسين تشنه لب فرزند پيغمبر نبود؟»

سنگاب سردر مقبره مجلسي:سنگاب زيبايي است و كتيبه‌اي دارد كه نام واقف آن– آقا ذوالفقار ولد آقا نصير– روي آن حكاكي شده و مربوط به سنه ۱۰۹۳ هـ.ق است.

سنگاب مسجد جامع: سنگاب ديگري مجاور بقعة مجلسي وجود داشته كه بر اثر مرور زمان و بي‌توجّهي نيمي از آن شكسته است. قطر دهانة اين سنگاب بزرگ و منقوش ۱۵/۱ متر مي‌باشد و اين سه مصرع شعر در بدنه سنگاب با خط ثلث به چشم مي‌خورد:

كرد وقف شاه مظلومان حسين ابن علي هر كه نوشد آب گويد لعن بر ابن زياد

شد تمام اين جام در عهد شه ايران صفي

سنگاب بقعة درب امام: اين سنگاب زيبا داراي كتيبه‌اي است به خط نستعليق كه واقفِ آن را ورثه حاج حيدر ذكر كرده اند. او اين سنگاب را وقف امام حسين(ع) نموده و تاريخ آن سال ۱۱۱۷ هـ . ق است.

سنگاب تالار تیموری

تالار تیموری که اکنون موزه علوم طبیعی اصفهان است دارای سنگابی زیباست وکتبیه اشعاری به خط نستعلیق برجسته درلوحه هایی بزرگ به گرد خود دارد. زیر لوحه ها، نقش کنگره خوابیده و ایستاده قرار دارد که برجسته و گود است .این سنگاب ازدوره شاه عباس دوم است و همچون گلدانی به کارمی رود .

يافـت توفيــق ز رب متعــال باغبــان شــه داريــن كمــال‌

كــرد آراسته جامـي ز رخـام كه شود بهره‌ور از كوثر و جام

تا خورد آب از آن تشنه لبــي گـردد آمــرزش آن را سببــي

«باغبان» گشت سنة جام كمال چــون شــد از آب بقـا مالامال

سنگاب مسجد محلّه نو: اين سنگاب در سال ۱۲۷۶ هـ . ق وقف مسجد گرديده و در كتيبه آن نوشته شده است: «عمل حسين فرزند رضا».

سنگاب هاي امام زاده اسماعيل: در اين امام زاده دو سنگاب نفيس وجود دارد كه اطراف آن با كاشي هاي هفت‌رنگ ساخته و تزئين شده و در كتيبة آن نام «شاهپري» بنت حاج ميرزا علي گزي و سنة ۱۰۴۹ هجري به چشم مي‌خورد. اين كتيبه، برجسته و به خط ثلث است. سنگاب‌ها هر دو از ريك ساخته شده و يكپارچه هستند.اما بر اثر حوادث طبيعي و يورش بيگانگان ترك خورده‌اند كه بعدها تعمير شده‌اند.

سنگاب مسجد حكيم: مسجد حكيم از مساجد معظم اصفهان و گنجينه‌اي از آثار خطوط اسلامي است، اين مسجد داراي سنگاب‌هاي زيبا و قابل توجهّي است كه يكي از آن ها را حاجي نصرت – از خواجه‌هاي حرم شاه عباس صفوي – وقف نموده كه اشعاري هم بر روي آن نقش بسته است. سنگاب ديگر را شخصي به نام آقا رحيم وقف حضرت امام حسين(ع) نموده است.

سنگاب هاي مدرسة ميرزا حسين: اين مدرسه در بيدآباد واقع شده و سنگاب آن را شخصي به نام حاج محمدكاظم وقف نموده. در كتيبه آن مشخص شده كه ساخت آن عمل استاد محمدحسين، فرزند استاد محمد حجار بوده و در سنه ۱۲۷۵ شمسي ساخته شده است.

سنگاب هاي مدرسه چهارباغ: در مدرسه چهارباغ دو سنگاب نفيس و بسيار زيبا وجود دارد. يكي در مقابل ايوان جنوبي قرار گرفته كه بسيار زيبا و قديمي است و از كتيبه آن چنين بر مي‌آيد كه از جاي ديگر به اين محل انتقال داده شده است. سنگاب ديگر كه از نفاست و زيبايي هنرمندانه‌اي برخوردار است، در وسط سرسرا و پشت در ورودي قرار دارد. اين سنگاب كتيبه‌اي به خط خوش نستعليق دارد كه شامل صلوات بر چهارده معصوم مي‌باشد. تاريخ آن ۱۱۱۰ هـ .ق و سازنده آن محمدطاهر مشخص شده است.

سنگاب مدرسه صدر: اين سنگاب نفيس را حاجي محمد ابراهيم در سنه ۱۲۷۵ وقف اباعبدالله حسين(ع) نموده و با خط خوش نستعليق اين بيت را بر روي آن نقش كرده‌اند:

مي‌نوش آب و لعنت حق بر يزيد كن جان را فداي مرقد شاه شهيد كن

سنگاب هاي مسجد امام : در اين مسجد بي‌نظير چندين سنگاب نفيس از سنگ مرمر و سنگهاي يكپارچة ديگر به چشم مي‌خورد. در بين سنگاب هاي آنجا سنگاب سرسراي مدخل و سنگاب چهلستون مسجد واقع در مغرب گنبد بزرگ و سنگاب هاي مرمر واقع در وسط گنبدهاي شرقي و غربي و سنگاب واقع در چهلستون غربي گنبد از همه سنگاب ها نفيس‌تر و بزرگتر است. يكي از آن سنگاب ها داراي كتيبه‌اي بسيار زيبا با خط نستعليق است كه اشعار زير بر روي آن نقش بسته است و مصرع دوم آخرين بيت مادة تاريخ سنگاب است.

چون به فرمـان سليمان زمان شاه جهان آنكه باشد فلكش از مه نو حلقه به گوش

شاه جم جـــام كــز آوازة آب تيغــش شد به كانون جهان آتش بيداد خمــوش

گشت در مسجد شاه اين قدح آب تمــام كه ز هم چشمي او جام جم آمد به خروش

چــون به ياد شهدا آب خوري مي‌گويـد لب باز قدح او كه به جــان بادت نــوش

فكر سامي پي تاريخ به هر سو مي‌گشت گفتمش زمزمي از كعبه ثانـي زده جوش

علاوه بر سنگاب هاي فوق بسياري از سنگاب هاي نفيس ديگر نيز در اصفهان بوده كه بر اثر بي‌توجهي و يا هجوم بيگانگان از بين رفته است.

 سنگاب مدرسه ترک ها

مدرسه نامبرده در محله درب کوشک است وسنگابی داردکه به خط نستعلیق برجسته اشعار زیر بر آن نوشته شده است.

صفی قلی که بودبنده شهنشه دین                                       چو خضر آمده سیراب چشمه رحمت

زمانه گفت به تاریخ سنگ خیراتش                                   بنوش آب وبه کام یزید کن لعنت

 

سنگاب مسجد جارچی

این مسجد در بازار بزرگ واقع شده است . روبه روی در ورودی آن سنگاب کوچکی نهاده شده که در چهار لوحه کوچک دور آن این عبارات خوانده میشود . (وقف حضرت عباس علیه السلام نمودند 1267-حمل و نقل کننده به لعنت خدا گرفتار شود).

 

سنگاب های مسجد خان

بنای این مسجد در محله دارالبطیخ احمد آباد کنونی قراردارد .

کتیبه سنگاب واقع در داخل مسجد به خط نستعلیق برجسته از این قرار است. (وقف شرعی نمود عالیشاه استاد جواد حجار اصفهانی این سنگ آب را بر حضرت عباس (ع) و شرط شرعی نمود که از مسجد خان واقعه در محله دارالبطیخ بیرون نبرند تخلف کننده به لعنت خدا گرفتار شود تحریراً فی شهر رمضان المبارک کتبه حسین الحسینی1305).

در یکی از زوایای دالان مسجد سنگاب مستطیلی شکلی نهاده شده که کتبیه زیر به خط نستعلیق برجسته بر آن حجاری شده است:

نمود وقف حسین شه شهدا             قدیر این قدح آب از برای ثواب

کسی که نوش کند زین قد دم آبی                 هزار لعن کند بر یزید زشت مآب

لب قدح به همین حرف متصل گویاست             که بر یزید جفاکار هست لعن ثواب

و... و در دو لوحه کوچک طرفین سنگاب عبارت زیر منقور است: (کتیبه محمدباقر الحسینی غفرله)

 

سنگاب مسجد حاجی سید جواد

این مسجد در محله چهارسو واقع شده وسنگاب کوچک آن به سال 1332 هجری قمری در مسجد نهاده شده است .

 سنگاب مسجد آقا میرزا محمد باقر چهار سوقی

این مسجد در محله چهار سو شیرازی ها قرار دارد و کتیبه ای به خط نستعلیق برجسته برآن حک شده است

(وقف جناب ابا عبدا. . الحسین (ع) نمود حاجی فتح ا... خلف مرحوم  آقا عبدالرضا لر شیروانی که درمسجد چهارسوق شیرازی ها باشد، فی شهر محرم 1291)

 

سنگاب های مسجد مصری

مسجد مصری در شمال ناحیه جوباره و نزدیک قبرستان شور درکوچه مصری واقع گردیده ودو سنگاب دارد.

 

   سنگاب های سی وسه پل

در دو سوی ضلع شرقی سی وسه پل دو سنگاب جای دارد که گرچه ظاهری همچون سقاخانه دارند ولی از ویژگی های سقاخانه برخوردار نیستند. سنگاب شمال شرقی در دل رواق چهارم روی پل جای گرفته و بر دو پله سنگی سوار است. خود سنگاب به گونه مستطیلی است که چهار پخ درچهار گوشه خود دارد. بر بدنه و لبه سنگاب دو نوشته به خط نستعلیق کنده کاری شده است .

 

سنگاب کلیسای وانک

در عهد صفویه ارامنه به تقلید از مسلمانان در بعضی کلیساهای خود سنگاب هایی نهاده که اطراف آن شمع روشن می کردند و گویا این کار ادامه دارد. از جمله سنگاب های نفیس کلیسا، سنگاب تاریخی کلیسای وانک است. این سنگاب که هم اینک در میان موزه کلیسای وانک جا دارد دارای نقش کنگ ه ایستاده وخوابیده ، برجسته و گود در دل هم است.

 سنگاب مسجد شارع در صحن مسجد دردشت

سه سنگاب ساده در حیاط مسجد دردشت موجودند. کوچکترین آن ها بر سنگ پایه ای در میان آب حوض قرار گرفته و دوتای دیگر در دو نبش حوض قرار دارند که در سنگاب بزرگتر درختچه هایی از سرو کاشته اند و به جای گلدان به کار می رود.

 

آثار تاریخی
City
Temp
بیشینه دما
HightTemp
کمینه دما
LowTemp
طلوع آفتاب
SunRiseTime
غروب آفتاب
SunSetTime