۱۳۹۷ شنبه ۳۱ شهريور
نقشه سایتعضویتصفحه اصلیاصفهان پایتخت فرهنگ و تمدن ایران اسلامی
گالریwidth=10خدمات گردشگریwidth=10خواهر خوانده هاwidth=10اصفهان قدیمwidth=10صنایع دستیwidth=10مفاخر و مشاهیرwidth=10جاذبه های گردشگریwidth=10آثار تاریخیwidth=10معرفی شهرwidth=10
برج های کبوتر

 

 

انگیزه اصلی ساخت برج های کبوتر آن هم در وسط مزارع استفاده از کود کبوترها برای تولید محصولات کشاورزی بوده است چرا که کود آن یکی از بهترین انواع کودها محسوب می شده و در حاصلخیزی زمین های زراعی به کار می رفته است. این نوع کود برای عمل آوری هندوانه و خربزه استفاده می شده است.

سابقه تاریخی ساخت برج های کبوتر به طور دقیق مشخص نیست ولی قدمت آن ها به 700 سال پیش بر می گردد. ابن بطوطه در اوایل قرن 8 هجری از وجود کبوتر خانه ها یاد کرده است. بیشتر جهانگردان اروپایی که در زمان صفویه و بعد از آن به ایران سفر کرده اند در سفرنامه های خود از برج های کبوتر مطالب زیادی نوشته اند که از جمله آن ها می توان به شاردن اشاره کرد.

تیمور لنگ نیز در زمان حمله به اصفهان با مشاهده این سازه ها فکر می کند مردم منطقه کبوتر باز هستند و وقتی به فایده آن ها پی می برد از آن ها الگو برداری کرده و در پایتخت کشور خود یعنی بخارا نمونه هایی از آن را می سازد.

 

اشکال مختلف کبوتر خانه

جنس دیوارهای کبوتر خانه ها از گل رس و کاه ساخته شده است و در دیواره برج ورودی های برای کبوترها تعبیه کرده اند.

به طور کلی در ساخت کبوترخانه ها از انواع علوم و مهندسی هوشمندانه استفاده گردیده است.

 

کبوتر خانه ها را از نظر شکل می توان به چند دسته تقسیم کرد:

1- دایره ای شکل: این نوع از کبوتر خانه ها بیشتر از انواع دیگر است و در اصفهان و شهرستان های نزدیک به آن ساخته می شده است.

2- مکعبی یا چهار کنج که بیشتر در نواحی شمال غرب اصفهان و محدوده شهرستان های گلپایگان و خوانسار به چشم می خورند.

3- ترکیبی یا چند قلو که بیشتر در منطقه لنجان دیده می شود.

 یکی از نکات جالب در ساختمان برج ها وجود یک یا دو نوار صیقلی از گچ می باشد که دلیل تعبیه چنین نوارهایی جلوگیری از بالا رفتن دشمن طبیعی کبوتر ها یعنی مار از دیواره برج و ورود به کبوترخانه بود. همچنین در وسط برج تشتی پر از شیر قرار داده می شد و اطراف آن آغشته به آهک می گشت تا در صورتی که ماری به هر شکل به داخل برج نفوذ کرد به دلیل علاقه اش به شیر به سمت ظرف برود. مار برای رسیدن به شیر مجبور بود از روی آهک عبور کند، تماس آهک با بدن مار سبب سنگینی اش شده و زمین گیرش می کرد.

اکثر برج های کبوتر در منطقه اصفهان ساخته شده است و جالب این است که در سال های اخیر در هشتگرد کرج در یک کارخانه به دلیل وجود کبوتر زیاد در منطقه، نهایتا مدیران واحد به این نتیجه رسیدند که یک برج در محوطه کارخانه شبیه برج های اصفهان بسازند.

کبوتر خانه ها که عمدتا مالکیت شخصی داشته و حتی صاحبان آن ها سالیانه به دولت های وقت مالیات می دادند، در طول تاریخ دستخوش تغییر و تحولاتی شده اند. در زمان حمله افغان ها کبوترخانه ها تخریب شده و دلیل آن هم تبدیل شدن برج ها به سنگر دفاعی در مقابل مهاجمین بوده است و بر عکس غازان خان در ضمن اقدامات خود برای احیای کشاورزی دستور به حفظ کبوتر خانه ها و کبوتران داده و قوانینی در جهت حفظ آن ها وضع نموده است.

شاردن در سفرنامه خود تعداد کبوترخانه های اصفهان را در عهد صفویه 3 هزار برج تخمین زده است که تا سال 1356 تنها 715 مورد آن باقی مانده است.

 

 برج تاریخی کبوتر مرداویج

این برج در قرن 16میلادی بنا شده است. نقشه این برج به صورت یک دایره نیست بلکه حالت یک گل را داشته که دورتادور برج از 8دایره و یک دایره در وسط تشکیل شده است. ارتفاع آن 18متر،16مترقطر قاعده پایین می باشد. ساختار این برج ازخشت خام ،گل و پینه می باشد و علی رغم ساده بودن مصالح آن، از نظر مهندسی و معماری بی نظیر می باشد. ساختار برج به صورت سه طبقه می باشد که داخل برج15000 لانه کبوتر وجود دارد یعنی 15000کبوتر می توانند در این برج اسکان گزینند وهمچنین 770حفره در بالای برج می باشد که کبوتر ها از12استوانه به همراه استوانه مرکزی می توانند وارد این برج شوند و انداز ه ورودی ها به اندازه بدن کبوترها می باشد درصورتی که یک پرنده با اندازه بزرگتر نمی تواند داخل این برج شود. ابعاد حفره 18×20×25سانتی مترکه اندازه یک لانه از اندازه بدن کبوتر تبعیت میکند

 

آثار تاریخی
City
Temp
بیشینه دما
HightTemp
کمینه دما
LowTemp
طلوع آفتاب
SunRiseTime
غروب آفتاب
SunSetTime